Thymele Logo
Search

επιτέλεση αντοχής [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 4
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Μορφή της τέχνης της επιτέλεσης κατά την οποία ο επιτελεστής ή η επιτελέστρια διατηρεί μια δράση ή μια κατάσταση για ασυνήθιστα μεγάλο χρονικό διάστημα, καθιστώντας τη διάρκεια και τα όρια του σώματος κύριο υλικό του έργου.

Ανάπτυξη

Η επιτέλεση αντοχής περιλαμβάνει ένα σύνολο πρακτικών της τέχνης της επιτέλεσης, κοινό γνώρισμα των οποίων είναι η εκούσια παράταση μιας δράσης ή μιας παρουσίας πέρα από τα συνήθη χρονικά όρια της καλλιτεχνικής εμπειρίας. Η αντοχή μπορεί να λάβει τη μορφή της ακινησίας, της επανάληψης, της σιωπής, της απομόνωσης ή της αδιάλειπτης παρουσίας σε έναν χώρο. Η σωματική καταπόνηση είναι συχνή. Καθοριστικό γνώρισμα όμως παραμένει η διάρκεια, η οποία καθιστά τη χρονικότητα αισθητή.


Οι πρακτικές αυτές διαμορφώθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, στο πλαίσιο της σωματικής τέχνης και της εννοιακής τέχνης, που επιδίωκαν την άρση των ορίων ανάμεσα στην τέχνη και τη ζωή. Στο Five Day Locker Piece [Έργο πέντε ημερών σε φοριαμό] (1971) ο Chris Burden [Κρις Μπέρντεν] παρέμεινε κλεισμένος επί πέντε ημέρες σε έναν φοριαμό του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ίρβαϊν, ως μέρος της μεταπτυχιακής του εργασίας. Ο Τετσίνγκ Σιε [Tehching Hsieh] πραγματοποίησε στη Νέα Υόρκη, μεταξύ 1978 και 1986, πέντε επιτελέσεις διάρκειας ενός έτους η καθεμία. Στο Cage Piece [Έργο κλουβί] (1978 – 1979) παρέμεινε έγκλειστος σε ένα ξύλινο κλουβί χωρίς να μιλά, να διαβάζει ή να γράφει, ενώ στο Outdoor Piece [Υπαίθριο έργο] (1981 – 1982) έζησε στον δρόμο χωρίς να εισέλθει σε κανένα κτίριο.


Η Marina Abramović [Μαρίνα Αμπράμοβιτς] ανέδειξε τη διάρκεια σε κεντρικό άξονα της δημιουργίας της. Το έκανε αρχικά σε σόλο επιτελέσεις, στη συνέχεια στη συνεργασία της με τον Ulay [Ουλάυ] (1976 – 1988) και αργότερα σε έργα μεγάλης κλίμακας. Στο The Artist Is Present [Η καλλιτέχνιδα είναι παρούσα] (2010), στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, καθόταν σιωπηλή σε ένα τραπέζι επί σχεδόν τρεις μήνες, συνολικά πάνω από 700 ώρες. Οι επισκέπτες και οι επισκέπτριες κάθονταν απέναντί της για όσο χρόνο επιθυμούσαν.


Η θεωρητική προσέγγιση εστιάζει στη χρονικότητα, στη θέση του κοινού και στην πολιτική διάσταση της αντοχής. Ο Adrian Heathfield [Έιντριαν Χήθφιλντ], αναλύοντας τα «έργα ζωής» του Χσιε, επισημαίνει ότι η έννοια της διάρκειας εμπεριέχει εκείνη της αντοχής. Η Erika Fischer-Lichte [Έρικα Φίσερ-Λίχτε] εντάσσει τέτοιες επιτελέσεις σε μια αισθητική του επιτελεστικού, στην οποία η αμοιβαία επίδραση ανάμεσα σε επιτελεστές/επιτελέστριες και θεατές/θεάτριες καθιστά το κοινό συμμέτοχο της διαδικασίας. Η Lara Shalson [Λάρα Σάλσον] εξετάζει την αντοχή ως καλλιτεχνική και ταυτόχρονα πολιτική μορφή. Τη συνδέει με ακτιβιστικές πρακτικές που στηρίζονται στη διάρκεια, από τις καθιστικές διαμαρτυρίες του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα στις ΗΠΑ έως τις κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας του 21ου αιώνα. Στις πρακτικές αυτές η κόπωση, η πλήξη και οι σωματικές ανάγκες αναδεικνύονται σε εκφραστικά μέσα.


Η λογική της διάρκειας διαπέρασε και άλλες παραστατικές τέχνες. Στη μουσική, ο John Cage [Τζων Κέιτζ] οργάνωσε το 1963 στη Νέα Υόρκη την πρώτη ολοκληρωμένη εκτέλεση του Vexations [Ενοχλήσεις] του Erik Satie [Ερίκ Σατί]. Η εκτέλεση περιλάμβανε 840 επαναλήψεις ενός σύντομου μουσικού μοτίβου και διήρκεσε σχεδόν δεκαεννέα ώρες. Στο θέατρο, η βρετανική ομάδα Forced Entertainment [Φόρστ Εντερτέινμεντ] καθιέρωσε από τη δεκαετία του 1990 παραστάσεις διάρκειας έξι έως είκοσι τεσσάρων ωρών, όπως το Who Can Sing a Song to Unfrighten Me? [Ποιος μπορεί να τραγουδήσει ένα τραγούδι να μου διώξει τον φόβο;] (1999). Αντίστοιχες πρακτικές απαντούν στο χοροθέατρο και στα υβριδικά είδη, όπου η διάρκεια λειτουργεί ως δραματουργική αρχή που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό προσλαμβάνει το έργο.

Αγγλικά
endurance art; endurance performance; durational performance
Γαλλικά
performance d'endurance, la; performance de longue durée, la; art de l'endurance, l'[e]
Γερμανικά
Langzeitperformance, die; Durational Performance, die
Ιταλικά
performance di resistenza, la; performance di lunga durata, la

Συνώνυμα

επιτέλεση διαρκείας

Σχετικοί όροι

χάπενινγκ, Φλούξους, τελετουργία, μεταδραματικό θέατρο, μινιμαλισμός, φαινομενολογία, παραστασιακό αρχείο

Μη προτεινόμενοι όροι

περφόρμανς αντοχής, περφόρμανς διαρκείας

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"[...] Inherent in durational art practice is the intent to heighten and expose temporality, making the passing of time palpable and even painful; as Adrian Heathfield has noted in his analysis of 'lifeworks' by the artist Tehching Hsieh, the term durational carries within it the notion of endurance, of something undergone by the creator and to a certain extent by their audience. [...]"


«[...] Στην πρακτική της τέχνης διαρκείας ενυπάρχει η πρόθεση να οξυνθεί και να εκτεθεί η χρονικότητα, ώστε το πέρασμα του χρόνου να γίνει απτό, ακόμη και επώδυνο· όπως έχει επισημάνει ο Adrian Heathfield [Έιντριαν Χήθφιλντ] στην ανάλυσή του για τα "έργα ζωής" του καλλιτέχνη Τεχτσίνγκ Χσιε [Tehching Hsieh], ο όρος "διαρκείας" εμπεριέχει την έννοια της αντοχής, δηλαδή μιας δοκιμασίας που υφίσταται ο/η δημιουργός και, σε κάποιο βαθμό, το κοινό του/της. [...]»

Η Frances Babbage [Φράνσες Μπάμπατζ] συνοψίζει εδώ το θεμελιώδες γνώρισμα της επιτέλεσης αντοχής: τη σκόπιμη ανάδειξη της χρονικότητας, ώστε ο χρόνος να γίνεται αισθητός στο σώμα. Στηρίζεται στην ανάλυση του Adrian Heathfield για το έργο του Τεχτσίνγκ Χσιε και δείχνει ότι η διάρκεια και η αντοχή είναι αλληλένδετες έννοιες, αφού η παράταση του χρόνου μετατρέπεται σε δοκιμασία. Τη δοκιμασία αυτή τη βιώνει ο/η δημιουργός και, σε έναν βαθμό, το κοινό.

Babbage, F. (2018). Adaptation in Contemporary Theatre: Performing Literature. London, New York: Bloomsbury Methuen Drama, σ. 207.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Marina Abramović [Μαρίνα Αμπράμοβιτς] & Ulay [Ουλάυ], Nightsea Crossing [Διάπλους της νυχτερινής θάλασσας

Marina Abramović [Μαρίνα Αμπράμοβιτς] & Ulay [Ουλάυ], The Lovers: The Great Wall Walk [

Δημήτρης Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou], Inside [Μέσα], 2011, Θέατρο Παλλάς, Αθήνα. Σε αυτή…

Nat Randall [Νατ Ράνταλ] & Anna Breckon [Άννα Μπρέκον], The Second Woman [Η…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Vito Acconci [Βίτο Ακόντσι], Step Piece [Έργο βήματος], 1970, Νέα Υόρκη. Σε…

Chris Burden [Κρις Μπέρντεν], Trans-Fixed [Καρφωμένος], 23 Απριλίου 1974, Βενίς, Καλιφόρνια. Ο…

Marina Abramović [Μαρίνα Αμπράμοβιτς], Lips of Thomas [Τα χείλη του Θωμά], 1975,…

Τετσίνγκ Σιε [Tehching Hsieh], One Year Performance 1980 – 1981 (Time Clock Piece) [

βασική

Abramović, M. & Kaplan, J. (2016). Περνώντας από τοίχους: Αυτοβιογραφία (μτφρ. Α. Γεωργαλιού). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ροπή.

Biesenbach, K. (Ed.). (2010). Marina Abramović: The Artist Is Present. New York: The Museum of Modern Art.

Etchells, T. (1999). Certain Fragments: Contemporary Performance and Forced Entertainment. London, New York: Routledge.

Fischer-Lichte, E. (2012). Θέατρο και μεταμόρφωση: Προς μια νέα αισθητική του επιτελεστικού (μτφρ. Ν. Σιουζουλή). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.

Heathfield, A. (Ed.). (2004). Live: Art and Performance. London: Tate Publishing.

Heathfield, A. & Hsieh, T. (2009). Out of Now: The Lifeworks of Tehching Hsieh. London: Live Art Development Agency, Cambridge, MA: The MIT Press.

O'Dell, K. (1998). Contract with the Skin: Masochism, Performance Art, and the 1970s. Minneapolis, London: University of Minnesota Press.

Shalson, L. (2018). Performing Endurance: Art and Politics since 1960. Cambridge: Cambridge University Press.

συμπληρωματική

Carlson, M. (2014). Performance: Μια κριτική εισαγωγή (μτφρ. Ε. Ράπτου). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.

Goldberg, R. (2011). Performance Art: From Futurism to the Present (3rd ed.). London: Thames & Hudson.

Δασκαλοθανάσης, Ν. (2021). Ιστορία της τέχνης 1945-1975: Από τη μοντέρνα στη σύγχρονη τέχνη. Αθήνα: Εκδόσεις Futura.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. επιτέλεση αντοχής. Ανακτήθηκε από https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/επιτέλεση-αντοχής

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «επιτέλεση αντοχής». Ανακτήθηκε 24 October 2026. https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/επιτέλεση-αντοχής.

MLA

«επιτέλεση αντοχής». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 24 October 2026, https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/επιτέλεση-αντοχής.

1344