Thymele Logo
Search

θεατρικό πρόγραμμα [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 3
Videos Icon 4
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Έντυπη ή ψηφιακή έκδοση που συνοδεύει μια θεατρική, χορευτική ή οπερατική παράσταση ή μια συναυλία και ενημερώνει το κοινό για το έργο, τους συντελεστές και τις συντελέστριες, τη διανομή των ρόλων, καθώς και για τον τόπο και τον χρόνο διεξαγωγής, ενώ συχνά περιλαμβάνει κείμενα και εικονογραφικό υλικό.

Ανάπτυξη

Το θεατρικό πρόγραμμα διανέμεται ή πωλείται στον χώρο της παράστασης και αποτελεί το κύριο έντυπο μέσο επικοινωνίας της παραγωγής με το κοινό. Ο όρος καλύπτει το σύνολο των παραστατικών τεχνών, καθώς το έντυπο επιτελεί την ίδια λειτουργία στο θέατρο πρόζας, στην όπερα, στον χορό, στο μιούζικαλ και στη συναυλία. Στη βασική του μορφή περιλαμβάνει την ταυτότητα της παράστασης: τον τίτλο του έργου και τον/τη δημιουργό του, τους συντελεστές και τις συντελέστριες, τη διανομή των ρόλων, τον τόπο και τον χρόνο. Συχνά εμπλουτίζεται με σημείωμα του σκηνοθέτη / της σκηνοθέτριας ή του/της χορογράφου, βιογραφικά σημειώματα, φωτογραφίες και δραματολογικές, μουσικολογικές ή ιστορικές μελέτες, πρωτότυπες ή αναδημοσιευμένες. Στην όπερα φιλοξενεί συχνά το λιμπρέτο και στο θέατρο, ενίοτε, ολόκληρο το κείμενο του έργου. Διαφημίσεις και αναφορές στους χορηγούς καλύπτουν συνήθως μέρος του κόστους.


Η λέξη πρόγραμμα ανάγεται στο αρχαιοελληνικό πρόγραμμα, (από το ρήμα προγράφω), τη δημόσια γραπτή ανακοίνωση. Στην αρχαιότητα η αναγγελία των παραστάσεων ήταν κυρίως προφορική: στην Αθήνα ο κήρυκας καλούσε το κοινό στους δραματικούς αγώνες και κατά τον προαγώνα οι ποιητές παρουσίαζαν τους υποκριτές και τα θέματα των έργων τους. Πρόδρομος του θεατρικού προγράμματος υπήρξε η μονόφυλλη θεατρική αναγγελία [playbill, affiche, Theaterzettel], η οποία μαρτυρείται στην Αγγλία ήδη από το 1564· η αρχαιότερη γνωστή γαλλική αναγγελία αφορά το Ligdamon et Lidias [Λιγδαμών και Λιδίας] του Georges de Scudéry [Ζωρζ ντε Σκυντερύ] (1629). Στην όπερα ανάλογη λειτουργία επιτελούσε το έντυπο λιμπρέτο. Το πολυσέλιδο πρόγραμμα διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, χάρη στη χρωμολιθογραφία και στη φωτομηχανική αναπαραγωγή της εικόνας, και εμπλουτίστηκε με φωτογραφίες, άρθρα και διαφημίσεις· στις συναυλίες καθιερώθηκαν παράλληλα τα αναλυτικά σημειώματα για τα έργα. Από το 1887 ο André Antoine [Αντρέ Αντουάν] ανέθετε τα προγράμματα του Théâtre-Libre σε διαφορετικό καλλιτέχνη κάθε φορά, ενώ το πρόγραμμα του Henri de Toulouse-Lautrec [Ανρί ντε Τουλούζ-Λωτρέκ] για το Le Chariot de terre cuite [Το πήλινο αμαξάκι] (1895) είναι από τις ελάχιστες μαρτυρίες για τη σκηνογραφία της παράστασης. Γύρω στο 1900 τα παρισινά θέατρα άρχισαν να εκδίδουν «επίσημα» προγράμματα, ώστε να ελέγχουν το περιεχόμενό τους, και στις αρχές του 20ού αιώνα τα προγράμματα των Ρωσικών Μπαλέτων με εικονογράφηση του Λεόν Μπακστ [Léon Bakst] ανέδειξαν το έντυπο σε αυτόνομο καλλιτεχνικό αντικείμενο.


Στον ελληνικό χώρο, σύμφωνα με τον Νικόλαο Λάσκαρη, το πρώτο γνωστό πρόγραμμα ήταν χειρόγραφο και εκδόθηκε το 1830 στη Σύρο από τον θίασο των Γ. Μαντζουράνη και Γ. Καλoγνώμου· η τακτική έκδοση εντύπων προγραμμάτων ακολούθησε την εγκατάσταση των ιταλικών λυρικών θιάσων στην Αθήνα το 1840. Τον 19ο αιώνα επικράτησαν τα αφισοπρογράμματα: μονόφυλλα σε φθηνό χαρτί που τοιχοκολλούνταν ή διανέμονταν και άλλαζαν σχεδόν καθημερινά, ακολουθώντας το εναλλασσόμενο δραματολόγιο. Ορισμένα αντίτυπα τυπώνονταν σε μεταξωτό ύφασμα και προσφέρονταν σε επιφανή πρόσωπα. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και κυρίως από το 1950 έως το 1990, το πρόγραμμα εξελίχθηκε σε επιμελημένη έκδοση-μελέτη με αναλύσεις, εργογραφία, παραστασιογραφία και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, την οποία το κοινό διατηρούσε ως ενθύμιο και πηγή γνώσης. Υποδειγματικές θεωρούνται οι εκδόσεις της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης» (Θεατρικά Τετράδια), του Αμφι-Θεάτρου του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου και της Νέας Σκηνής του Λευτέρη Βογιατζή, καθώς και τα προγράμματα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.


Στη σύγχρονη διεθνή πρακτική οι μορφές ποικίλλουν. Στα γερμανόφωνα θέατρα το Programmheft το επιμελείται το τμήμα δραματολογίας, ενώ μεγάλα λυρικά θέατρα, όπως το Teatro alla Scala [Σκάλα του Μιλάνου], εκδίδουν προγράμματα με μορφή μονογραφίας. Στο Μπρόντγουαιη το Playbill, που ανάγεται σε επιχείρηση του Frank Vance Strauss [Φρανκ Βανς Στράους] (1884), διανέμεται δωρεάν και χρηματοδοτείται από διαφημίσεις, ενώ στη Βρετανία το πρόγραμμα κατά κανόνα πωλείται. Μετά το 2020 διαδόθηκαν τα ψηφιακά προγράμματα, προσβάσιμα μέσω κωδικού QR, για υγειονομικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους.


Από θεωρητική σκοπιά, το θεατρικό πρόγραμμα λειτουργεί ως παρακείμενο της παράστασης, κατά την έννοια του Gérard Genette [Ζεράρ Ζενέτ], καθώς πλαισιώνει την πρόσληψη και κατευθύνει την ερμηνεία. Ο Julien Dubois [Ζυλιέν Ντυμπουά] το χαρακτηρίζει υβριδικό αντικείμενο, ανάμεσα στην προωθητική και στη μνημονική λειτουργία. Το πρόγραμμα αποτελεί συγχρόνως πολύτιμο παραστασιακό τεκμήριο, «μνημονικό αντικείμενο» κατά την Άννα Μαυρολέων και πρωτογενή πηγή για την ιστορία των παραστατικών τεχνών, ενώ η ψηφιοποίηση των αρχείων ευνοεί τη συνδυαστική μελέτη του. Στην Ελλάδα σημαντικές συλλογές διαθέτουν το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ), το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Κέντρο Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο, το οποίο συγκροτήθηκε γύρω από τη συλλογή του ιστορικού του θεάτρου Γιάννη Σιδέρη· οι συλλογές του κηρύχθηκαν μνημείο το 2016 και το 2021 περιήλθαν στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Αγγλικά
theatre programme
Γαλλικά
programme de théâtre, le; programme de salle, le
Γερμανικά
Programmheft, das; Theaterprogramm, das
Ιταλικά
programma di sala, il

Συνώνυμα

πρόγραμμα παράστασης

Σχετικοί όροι

παραστασιογραφία, παραστασιακό τεκμήριο, παραστασιακό αρχείο, εισιτήριο, φουαγιέ, ταξιθέτης / ταξιθέτρια, επικείμενο, ρεκλάμα, βεντέτα, ντοσιέ παραγωγής

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Programme, οὐσ. ἀρσ. Τὸ διανεμόμενον μικρὸν ἔντυπον θεατρικὸν πρόγραμμα, καὶ οὐχὶ τὸ τοιχοκολλώμενον τοιοῦτον ὅπερ λέγεται affiche (ἴδ. λ.). ‖ Ἡ διὰ προγραμμάτων ἀναγγελία καὶ διαφήμισις τῶν θεατρικῶν παραστάσεων χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 17ου αἰῶνος, ὁπότε ἐκυκλοφόρησαν τὰ θεατρικὰ προγράμματα κατ’ ἀρχὰς μὲν χειρόγραφα, εἶτα δὲ καὶ ἔντυπα τὰ ὁποῖα, λέγεται, ὅτι πρῶτος ἐκυκλοφόρησεν ἐν Ἱσπανίᾳ ὁ ὀλίγον πρὸ τοῦ Σερβαντὲς ἀκμάσας συγγραφεὺς D’ Oviedo. Πρὸ τῆς ἐφευρέσεως τῶν προγραμμάτων αἱ θεατρ. παραστάσεις ἀνηγγέλλοντο εἰς ὅλα ἐν γένει τὰ εὐρωπαϊκὰ θέατρα διὰ τελάλη καὶ ἐφίππων πομπῶν (ἴδ. montre). Ἀλλὰ καὶ πρὶν ἢ ὁ τελάλης χρησιμοποιηθῇ ὡς μέσον διαφημίσεως καὶ ἀναγγελίας τῶν θεατρικῶν παραστάσεων ἐν τῷ νεωτέρῳ θεάτρῳ, οὗτος πολλὰ χρόνια πρότερον ἐχρησιμοποιήθη πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρχ. Ἕλληνας καὶ Ῥωμαίους. Καὶ παρὰ μὲν τοῦ Αἰλιανοῦ (Hist. anim. lib. IV, cap. XLIII) μανθάνομεν ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι μετέβαινον εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ Βάκχου διὰ νὰ παρευρεθῶσιν εἰς τοὺς τραγικοὺς καὶ κωμικοὺς ἀγῶνας εἰδοποιούμενοι ὑπὸ κήρυκος, παρὰ δὲ τοῦ Σουετονίου καὶ Ἡρωδιανοῦ (Sueton., Claud. cap. XXI. Herodian., libr. III, cap. VIII) ὅτι καὶ οἱ Ῥωμαῖοι διὰ τοῦ αὐτοῦ μέσου προσεκαλοῦντο εἰς τὰς θεατρικὰς παραστάσεις, τοῦ κήρυκος περιερχομένου τὰς ὁδοὺς τῆς Ῥώμης καὶ κραυγάζοντος: «Τρέξατε νὰ ἰδῆτε τοὺς ἀγῶνας, τρέξατε νὰ ἰδῆτε τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους οὔτε εἶδε, οὔτε θὰ ἰδῇ ποτὲ κανείς!» Καὶ ἐν τῷ νεωτέρῳ ἑλλην. θεάτρῳ ἡ ἀναγγελία τῶν θεατρικῶν παραστάσεων ἐγίνετο διὰ τελάλη. Πρῶτος ἐξέδωσε χειρόγραφον ἐπὶ μεμβράνης γενικὸν πρόγραμμα ὁ ἐν Σύρῳ θίασος τῶν Γ. Μαντζουράνη καὶ Γ. Καλογνώμου τὸ 1830. Τὸ πρόγραμμα αὐτό, εὑρισκόμενον παρ’ ἐμοί, ἐδημοσιεύθη ἐν πανομοιοτύπῳ ἐν τῇ «Graecia» τῶν Παρισίων τῇ 1ῃ 8βρ. 1912. Ἀπὸ τοῦ 1840, ὅτε ἐγκαθιδρύθη ἐν Ἀθήναις τὸ ἰταλικὸν μελόδραμα, αἱ παραστάσεις τοῦ ὁποίου ἀνηγγέλλοντο διὰ προγραμμάτων, ἤρχισαν καὶ οἱ Ἕλληνες ἠθοποιοὶ νὰ ἐκδίδουν τοιαῦτα. Ἔκτοτε δὲ αἱ ἑλληνικαὶ παραστάσεις ἀνηγγέλλοντο τακτικῶς διὰ μικρῶν ἐντύπων προγραμμάτων χωρὶς καὶ νὰ κολλῶνται ταῦτα ἐπὶ τῶν τοίχων, ὅπερ ἐγένετο μεταγενεστέρως. Κατ’ ἐπικρατήσασαν συνήθειαν δύο ἐκ τῶν δημοσιευομένων προγραμμάτων ἐξετυποῦντο ἐπὶ μεταξωτοῦ ὑφάσματος, τὸ ἓν δὲ ἐξ αὐτῶν ἀπεστέλλετο πρὸς τὸν ἱδρυτὴν τῆς Ἐθν. Τραπέζης Γεώργιον Σταῦρον, τὸ δὲ ἕτερον εἰς τὸ Αὐλαρχεῖον. Παρ’ ἀμφοτέρων οἱ Ἕλληνες ἠθοποιοὶ ἐλάμβανον ἑκάστοτε ἓν «εἰκοσιοχτάρικο». Τὸ ἀρχαιότερον τῶν σωζομένων ἑλλην. προγραμμάτων εἶναι ἓν τοιοῦτο τοῦ 1847 εὑρισκόμενον ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ κ. Βλαχογιάννη δεύτερον δὲ κατὰ χρονολογικὴν σειρὰν ἕτερον τοῦ 1858 εὑρισκόμενον παρ’ ἐμοί.»

Το λήμμα «programme» του Θεατρικοῦ λεξικοῦ του Νικολάου Λάσκαρη (1923) είναι από τις πρώτες ελληνικές καταγραφές του θεατρικού προγράμματος: ο Λάσκαρης το ορίζει ως μικρό έντυπο που μοιράζεται στο κοινό και το ξεχωρίζει από την τοιχοκολλημένη αφίσα [affiche]. Αναζητά τους προδρόμους του στην προφορική αναγγελία των παραστάσεων από κήρυκες και τελάληδες, από την αρχαιότητα έως το νεότερο ελληνικό θέατρο. Πολύτιμες είναι οι μαρτυρίες του για τα πρώτα ελληνικά προγράμματα του 19ου αιώνα, που προέρχονται εν μέρει από τη δική του συλλογή· αντίθετα, η χρονολόγηση στον 17ο αιώνα και η ισπανική προέλευση που προτείνει δεν επιβεβαιώνονται από τη νεότερη έρευνα.

Λάσκαρης, Ν. Ι. (1923). Θεατρικὸν λεξικὸν (γαλλο-ἑλληνικόν) (λ. «programme», σσ. 260-261). Ἀθῆναι: Γ. Ι. Βασιλείου.

Quote Icon

«Ιδιαίτερη έμφαση προσδόθηκε στη διαχείριση του αρχείου των θεατρικών προγραμμάτων, τα οποία αναπαράγουν ως «ίχνη» τη σχέση του κοινού, των καλλιτεχνών και των ερευνητών με την παράσταση. Πολύ συχνά το έντυπο πρόγραμμα καταλείπεται ως το μοναδικό μνημείο μιας παράστασης, μεταμορφώνεται, ως εκ τούτου, σε εικονικό «θεατρικό τόπο». Τα αρχεία προγραμμάτων συνδέονται με μηχανισμούς ενεργοποίησης μνήμης, αλλά και με την ίδια την αποτύπωση της ιστορίας του θεάτρου, στην οποία εντοπίζονται σημεία συνοχής με το γενικότερο κοινωνικοπολιτικό ιστορικό γίγνεσθαι. Το θεατρικό πρόγραμμα είναι ένα μνημονικό αντικείμενο, συνεπώς οι συλλογές προγραμμάτων λειτουργούν ως τόποι ιστορικής αποκατάστασης και μνήμης. Η μελέτη τους δεν μας συνδέει απευθείας με την παράσταση, αλλά διανοίγει μία ενδιαφέρουσα ατραπό, η οποία οδηγεί σε αισθητικούς, καλλιτεχνικούς, κοινωνικούς και, σε πολλές περιπτώσεις, πολιτικούς στοχασμούς. […] Η αναλυτική τεκμηρίωση των πληροφοριών που εμπεριέχονται στα θεατρικά προγράμματα ανέπτυξε μεγάλο αριθμό μεταδεδομένων, τα οποία συμπλήρωσαν πολλά κενά από τις σελίδες της σύγχρονης θεατρικής ιστορίας. Η σύζευξη των θεατρικών αρχείων του Κ.Μ.Ε.Ε.Θ. και ο συσχετισμός των πληροφοριών τους χάρη στις δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας προσέφερε πλήθος νέων ερμηνειών αναφορικά με τις πλούσιες πτυχές και την εξελικτική πορεία του ελληνικού θεάτρου, ενδυναμώνοντας σημαντικά τη θεατρολογική έρευνα.»

Η Άννα Μαυρολέων χαρακτηρίζει το θεατρικό πρόγραμμα «μνημονικό αντικείμενο», που συχνά είναι το μοναδικό υλικό ίχνος μιας παράστασης και γίνεται έτσι εικονικός «θεατρικός τόπος». Με αφετηρία την τεκμηρίωση των συλλογών του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικού Μουσείου, δείχνει πώς η ψηφιακή διασύνδεση των αρχείων και τα μεταδεδομένα που αντλούνται από τα προγράμματα συμπληρώνουν κενά της νεοελληνικής θεατρικής ιστορίας. Το απόσπασμα δείχνει πώς το πρόγραμμα, από εφήμερο έντυπο, έγινε πρωτογενής πηγή της θεατρολογικής έρευνας.

Μαυρολέων, Α. (2022). Τα θεατρικά αρχεία ως εικονικός «θεατρικός τόπος» στην ψηφιακή εποχή. Τα αρχεία του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου (Κ.Μ.Ε.Ε.Θ.) – Θεατρικό Μουσείο. Στο Ε. Παπαλεξίου (Επιμ.), Δημιουργικά αρχεία ως ζωντανά τοπία μνήμης στην ψηφιακή εποχή (σσ. 297-298). Αθήνα: Fagottobooks.

Quote Icon

«Un objet hybride, voici ce qui définit sans doute le mieux le programme de théâtre. Partagé entre sa fonction promotionnelle et mnémonique, son statut de support publicitaire et celui de prolongement de l’œuvre scénique, il est un point de liaison entre théâtre et presse, publicité et art, commerce et divertissement. Dans un contexte de libéralisation de l’art, il présente une incroyable diversité de prototypes imprimés, qui témoignent matériellement et graphiquement du foisonnement artistique de la Belle Époque.»


«Ένα υβριδικό αντικείμενο: αυτό είναι ίσως ό,τι ορίζει καλύτερα το θεατρικό πρόγραμμα. Μοιρασμένο ανάμεσα στην προωθητική και στη μνημονική του λειτουργία, ανάμεσα στην ιδιότητά του ως διαφημιστικού φορέα και σε εκείνη της προέκτασης του σκηνικού έργου, αποτελεί σημείο σύνδεσης ανάμεσα στο θέατρο και στον Τύπο, στη διαφήμιση και στην τέχνη, στο εμπόριο και στην ψυχαγωγία. Σε ένα πλαίσιο απελευθέρωσης της τέχνης, παρουσιάζει μια απίστευτη ποικιλία έντυπων πρωτοτύπων, τα οποία μαρτυρούν, υλικά και γραφιστικά, την καλλιτεχνική άνθηση της Belle Époque.»

Στο καταληκτικό απόσπασμα της μελέτης του για την Belle Époque, ο Julien Dubois [Ζυλιέν Ντυμπουά] ορίζει το θεατρικό πρόγραμμα ως υβριδικό αντικείμενο, ανάμεσα στην προωθητική και στη μνημονική λειτουργία, στη διαφήμιση και στην καλλιτεχνική δημιουργία. Εκείνη την περίοδο, χάρη στη χρωμολιθογραφία και στη φωτομηχανική αναπαραγωγή της εικόνας, το πρόγραμμα έπαψε να είναι απλό φύλλο αναγγελίας και έγινε εικονογραφημένο έντυπο με χαρακτηριστικά περιοδικού. Η θέση του συνομιλεί με την προσέγγιση της Άννας Μαυρολέων, η οποία επίσης βλέπει το πρόγραμμα ως μνημονικό αντικείμενο.

Dubois, J. (2025). Le programme de théâtre à la Belle Époque – la naissance d’un média. Études & varia, 2. Société d'Histoire du Théâtre. Ανακτήθηκε 8 Οκτωβρίου 2026 από sht.asso.fr...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Παρουσίαση του θεατρικού προγράμματος [programma di sala] της νέας παραγωγής της όπερας L'elisir d'amore [

Τηλεοπτικό ρεπορτάζ για τα 140 χρόνια του Playbill (1884–2024), του θεατρικού προγράμματος που διανέμεται δωρεάν…

Συλλεκτικά θεατρικά προγράμματα του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), της κρατικής σκηνής που ιδρύθηκε στη…

Ο Μάνος Ελευθερίου απαγγέλλει το κείμενό του «Θεατρικά προγράμματα» σε μουσική του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, από…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Θεατρικά προγράμματα τυπωμένα σε χαρτί (αριστερά) και σε μεταξωτό ύφασμα (δεξιά), από τις συλλογές του

Πρόγραμμα της παράστασης Βρυκόλακες [Gengangere] του Henrik Ibsen [Χένρικ Ίψεν] σε σκηνοθεσία Φώτου…

Εξώφυλλο του θεατρικού προγράμματος της κωμικής όπερας Orphée aux Enfers [Ο Ορφέας στον Άδη

Πρόγραμμα της Ορέστειας του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου [Theodoros Terzopoulos] (Εθνικό Θέατρο, Αρχαίο Θέατρο…

βασική

Carlson, M. (2001). The haunted stage: The theatre as memory machine. Ann Arbor: University of Michigan Press.

Dubois, J. (2025a). L'annonce au théâtre – tout un programme. Études & varia, 2. Société d'Histoire du Théâtre. sht.asso.fr...

Dubois, J. (2025b). Le programme de théâtre à la Belle Époque – la naissance d'un média. Études & varia, 2. Société d'Histoire du Théâtre. sht.asso.fr...

Fodstad, L. A. (2006). Refurbishing the Doll's House? The theatre programme as paratextual trace. Ibsen Studies, 6(2), 149-187.

Genette, G. (1987). Seuils. Paris: Éditions du Seuil.

Gowen, D. R. (1998). Studies in the history and function of the British theatre playbill and programme, 1564-1914 [Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή]. University of Oxford.

Hoskins, V. L. (2020). Playbill takes the stage: The rise of America's foremost theatrical program [Διδακτορική διατριβή]. University of Pittsburgh. d-scholarship.pitt.edu...

Maindron, E. (1897). Les programmes illustrés des théâtres et des cafés-concerts, menus, cartes d'invitation, petites estampes, etc. Paris: Librairie Nilsson, Per Lamm.

Pernerstorfer, M. J. (Επιμ.). (2012).Theater – Zettel – Sammlungen. Erschließung, Digitalisierung, Forschung. Wien: Hollitzer Wissenschaftsverlag.

Rapoport, M. (2014). Demandez le programme ! La scène londonienne (des années 1880 à 1940). Στο P. Goetschel & J.-C. Yon (Επιμ.), Au théâtre ! La sortie au spectacle, XIXe-XXIe siècles (σσ. [προς επιβεβαίωση]). Paris: Publications de la Sorbonne, 69-71.

Αλεξιάδου, Λ., Αντωνίου, Μ., & Μιχαλόπουλος, Π. (Επιμ.). (2025). Το ελληνικό θεατρικό έντυπο από τον 19ο στον 21ο αιώνα. Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου (17-19 Ιανουαρίου 2019). Αθήνα: Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ, Κάπα Εκδοτική.

Μαυρολέων, Α. (2010). Η έρευνα στο θέατρο. Ζητήματα μεθοδολογίας. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Μαυρολέων, Α. (2022). Τα θεατρικά αρχεία ως εικονικός «θεατρικός τόπος» στην ψηφιακή εποχή. Τα αρχεία του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου (Κ.Μ.Ε.Ε.Θ.) – Θεατρικό Μουσείο. Στο Ε. Παπαλεξίου (Επιμ.), Δημιουργικά αρχεία ως ζωντανά τοπία μνήμης στην ψηφιακή εποχή (σσ. 287-307). Αθήνα: Fagotto Books.

Σταματογιαννάκη, Κ. (2017). Θεατρικά αρχεία και συλλογές: μικρή συμβολή στη διαχείρισή τους. Τα Ιστορικά, 65, 75-80.

Σταματογιαννάκη, Κ. (2020). Ξανά για τα θεατρικά προγράμματα: η συλλογή του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ. Τα Ιστορικά, 71, 227-235.

Σταματογιαννάκη, Κ. (2021). Τι είδε ο αρχειονόμος (και δεν είδε ο θεατρολόγος). Αρχεία και συλλογές στην ιστοριογραφία του θεάτρου. Στο Α. Αλτουβά (Επιμ.), Πηγές της έρευνας στη σύγχρονη ελληνική θεατρολογία. Πρακτικά επετειακού συνεδρίου για τα 20 χρόνια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (27-29 Απριλίου 2017) (σσ. 127-130). Αθήνα: Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ.

Σταματοπούλου-Βασιλάκου, Χ. (1999). Κωνσταντινουπολίτικα θεατρικά προγράμματα 1876-1900. Συμβολή στη βιβλιογράφηση θεατρικών μονόφυλλων του 19ου αιώνα. Αθήνα: ΕΛΙΑ.

συμπληρωματική

Rickards, M. (2000). The encyclopedia of ephemera: A guide to the fragmentary documents of everyday life for the collector, curator, and historian (M. Twyman, Επιμ.). New York: Routledge.

Russell, G. (2020). The Ephemeral Eighteenth Century: Print, Sociability, and the Cultures of Collecting. Cambridge: Cambridge University Press.

Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο. (χ.χ.). Τμήμα Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 8 Οκτωβρίου 2026 από www.elia.org.gr...

Λάσκαρης, Ν. Ι. (1923). Θεατρικὸν λεξικὸν (γαλλο-ἑλληνικόν). Ἀθῆναι: Γ. Ι. Βασιλείου.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. θεατρικό πρόγραμμα. Ανακτήθηκε από https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/θεατρικό-πρόγραμμα

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «θεατρικό πρόγραμμα». Ανακτήθηκε 24 October 2026. https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/θεατρικό-πρόγραμμα.

MLA

«θεατρικό πρόγραμμα». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 24 October 2026, https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/θεατρικό-πρόγραμμα.

1344