Thymele Logo
Search

χοροδιδάσκαλος, χοροδιδασκάλισσα [ουσ. αρσ., ουσ. θηλ.]

Articles Icon 3
Videos Icon 9
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Επαγγελματίας που διδάσκει ένα ή περισσότερα χορευτικά είδη, με τα βήματα, τις τεχνικές και το ύφος τους, και καθοδηγεί την κινητική, εκφραστική και καλλιτεχνική κατάρτιση των εκπαιδευομένων σε ερασιτεχνικό ή επαγγελματικό πλαίσιο.

Ανάπτυξη

Ο χοροδιδάσκαλος / η χοροδιδασκάλισσα μεταδίδει τη χορευτική γνώση κυρίως με τη σωματική επίδειξη, την προφορική καθοδήγηση και τη διόρθωση, σε μια σχέση που στηρίζεται στη μίμηση, στην επανάληψη και στην ενσώματη μάθηση. Ιστορικά, η ιδιότητα αυτή συνυπήρχε συχνά με εκείνη του/της χορογράφου. Οι δύο ρόλοι όμως διαφέρουν: ο/η χορογράφος συνθέτει χορευτικά έργα, ενώ ο χοροδιδάσκαλος / η χοροδιδασκάλισσα καλλιεργεί την τεχνική, την εκφραστικότητα και το ύφος των εκπαιδευομένων.


Στην αρχαία Αθήνα, ο χοροδιδάσκαλος ήταν ο εκπαιδευτής του Χορού στους δραματικούς και διθυραμβικούς αγώνες, ρόλος που συχνά αναλάμβανε ο ίδιος ο ποιητής. Ως διακριτό επάγγελμα, ο χοροδιδάσκαλος εμφανίστηκε στις ιταλικές αυλές του 15ου αιώνα. Εκεί ο χορός ήταν μέρος της αγωγής των ευγενών και έκφραση ευπρέπειας και κοινωνικής θέσης. Το επάγγελμα το ασκούσαν κατά κανόνα άνδρες, που δίδασκαν τους αυλικούς χορούς, συνέθεταν νέους και οργάνωναν τα θεάματα της αυλής. Ο Domenico da Piacenza [Ντομένικο ντα Πιατσέντσα] και ο μαθητής του Guglielmo Ebreo da Pesaro [Γκουλιέλμο Εμπρέο ντα Πέζαρο], συγγραφέας της πραγματείας De pratica seu arte tripudii [Περί της πρακτικής ή τέχνης του χορού] (1463), υπηρέτησαν σε αυλές όπως της Φερράρας, του Μιλάνου και του Ουρμπίνου. Τον 16ο αιώνα, εγχειρίδια όπως το Il ballarino [Ο χορευτής] (1581) του Fabritio Caroso [Φαμπρίτσιο Καρόζο] και η Orchésographie [Ορχησογραφία] (1589) του Thoinot Arbeau [Τουανό Αρμπώ] κατέγραψαν βήματα, χορούς και κανόνες συμπεριφοράς.


Στη Γαλλία, ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ [Louis XIV] ίδρυσε το 1661 την Académie royale de danse [Βασιλική Ακαδημία Χορού], για να διαφυλάξει και να συστηματοποιήσει τη χορευτική τέχνη. Η μορφή του χοροδιδασκάλου πέρασε και στη δραματουργία: στον Αρχοντοχωριάτη [Le Bourgeois gentilhomme] (1670) του Μολιέρου [Jean-Baptiste Poquelin, γνωστού ως Molière], ο χοροδιδάσκαλος διδάσκει το μενουέτο σε έναν αστό που θέλει να μιμηθεί τους τρόπους της αριστοκρατίας. Ο Pierre Beauchamp [Πιερ Μπωσάν], χοροδιδάσκαλος του βασιλιά και χορογράφος των κομεντί-μπαλέ του Μολιέρου, ανέλαβε τη διεύθυνση της Ακαδημίας το 1680. Σε αυτόν αποδίδεται η κωδικοποίηση των πέντε θέσεων των ποδιών. Το 1713 ιδρύθηκε η σχολή χορού της Όπερας του Παρισιού και το 1725 ο Pierre Rameau [Πιερ Ραμώ] δημοσίευσε το εγχειρίδιο Le Maître à danser [Ο χοροδιδάσκαλος]. Το 1760, ο Jean-Georges Noverre [Ζαν-Ζωρζ Νοβέρ] ζήτησε από τον δημιουργό του μπαλέτου [maître de ballets], που συχνά ήταν και δάσκαλος, ευρεία παιδεία, από τη μουσική και τη ζωγραφική έως την ανατομία.


Τον 19ο αιώνα, η ανερχόμενη αστική τάξη υιοθέτησε τις συνήθειες των ευγενών και η διδασκαλία του χορού σαλονιού διαδόθηκε σε χοροδιδασκαλεία και σε κατ' οίκον μαθήματα. Στο κλασσικό μπαλέτο, οι αυξανόμενες τεχνικές απαιτήσεις οδήγησαν σε συστηματικές μεθόδους, όπως εκείνες του Carlo Blasis [Κάρλο Μπλάζις], του Enrico Cecchetti [Ενρίκο Τσεκέττι] και της Αγκριππίνα Βαγκάνοβα [Agrippina Vaganova]. Τη διδασκαλία αναλάμβαναν συχνά καταξιωμένοι χορευτές και χορεύτριες στο τέλος της καριέρας τους, και οι χοροδιδασκάλισσες έγιναν σταδιακά περισσότερες. Τον 20ό αιώνα, τα είδη χορού πολλαπλασιάστηκαν και οι δάσκαλοι εξειδικεύτηκαν στον μοντέρνο και τον σύγχρονο χορό, στους αστικολαϊκούς χορούς, στους λατινοαμερικανικούς κ.ο.κ. Δημιουργοί όπως η Martha Graham [Μάρθα Γκράχαμ] θεμελίωσαν δικές τους τεχνικές, που φέρουν το όνομά τους. Στην Ελλάδα, η Κούλα Πράτσικα ίδρυσε το 1937 την πρώτη επαγγελματική σχολή χορού, ενώ το Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου» (1953) ανέδειξε τη διδασκαλία του παραδοσιακού χορού. Σε μη δυτικές παραδόσεις, όπως στο ινδικό Μπαράτα Νάτυαμ, η γνώση μεταδίδεται μέσα από τη μακρόχρονη σχέση δασκάλου (γκουρού) και μαθητή.


Τον 21ο αιώνα, ο χοροδιδάσκαλος / η χοροδιδασκάλισσα λειτουργεί κυρίως ως συντονιστής/συντονίστρια μαθητοκεντρικών διαδικασιών, που στοχεύουν στην αυτενέργεια και στην ολιστική ανάπτυξη των εκπαιδευομένων. Οι σύγχρονες προσεγγίσεις δίνουν έμφαση στη βιωματική μάθηση, στην πολιτισμική ευαισθησία και στη συμπερίληψη ατόμων με αναπηρία. Οι χοροδιδάσκαλοι / οι χοροδιδασκάλισσες εργάζονται σε ερασιτεχνικές και επαγγελματικές σχολές, στη γενική εκπαίδευση και σε χορευτικές ομάδες. Οι δεξιότητές τους αξιοποιούνται επίσης στη χοροθεραπεία και σε προγράμματα για άτομα με νόσο Πάρκινσον ή άνοια. Έτσι ο ρόλος έχει μετατοπιστεί από τη μετάδοση ενός κανόνα κοινωνικής συμπεριφοράς στην καλλιέργεια της κινητικής και καλλιτεχνικής αυτονομίας.

Αγγλικά
dance teacher; dancing master (ιστ.)
Γαλλικά
professeur de danse, le / professeure de danse, la; maître à danser, le (ιστ.)
Γερμανικά
Tanzlehrer, der / Tanzlehrerin, die ; Tanzmeister, der (ιστ.)
Ιταλικά
maestro di danza, il / maestra di danza, la; maestro di ballo, il (ιστ.)

Συνώνυμα

δάσκαλος / δασκάλα χορού

Σχετικοί όροι

σπουδές χορού, χορευτική εκπαίδευση, αναγεννησιακός χορός, μπαλέτο δράσης, μάστερκλας, ρυθμική αγωγή, σύστημα ανάλυσης της κίνησης

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

LE MAÎTRE À DANSER: Tous les malheurs des hommes, tous les revers funestes dont les histoires sont remplies, les bévues des politiques, et les manquements des grands capitaines, tout cela n'est venu que faute de savoir danser. [...]

LE MAÎTRE À DANSER: Lorsqu'un homme a commis un manquement dans sa conduite, soit aux affaires de sa famille, ou au gouvernement d'un État, ou au commandement d'une armée, ne dit-on pas toujours: «Un tel a fait un mauvais pas dans une telle affaire»? [...]

LE MAÎTRE À DANSER: Et faire un mauvais pas, peut-il procéder d'autre chose que de ne savoir pas danser?


ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ: Όλες οι συμφορές των ανθρώπων, όλα τα ολέθρια πλήγματα της τύχης που γεμίζουν τις ιστορίες, οι γκάφες των πολιτικών και τα σφάλματα των μεγάλων στρατηγών, όλα αυτά συνέβησαν επειδή δεν ήξεραν να χορεύουν. [...]

ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ: Όταν κάποιος κάνει ένα παράπτωμα, είτε στις υποθέσεις της οικογένειάς του είτε στη διακυβέρνηση ενός κράτους είτε στη διοίκηση ενός στρατού, δεν λέμε πάντα: «Ο τάδε στραβοπάτησε σε αυτή την υπόθεση»; [...]

ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ: Και το στραβοπάτημα από τι άλλο μπορεί να προέρχεται, παρά από το ότι δεν ξέρει κανείς να χορεύει;

Στην πρώτη πράξη του Αρχοντοχωριάτη [Le Bourgeois gentilhomme] (1670) του Μολιέρου [Jean-Baptiste Poquelin, γνωστού ως Molière], ο χοροδιδάσκαλος του κυρ Ζουρνταίν μαλώνει με τον δάσκαλο της μουσικής για το ποια τέχνη είναι ανώτερη. Παίζοντας με τη λέξη «στραβοπάτημα», αποδίδει κάθε ανθρώπινο σφάλμα στην άγνοια του χορού. Η κομεντί-μπαλέ σατιρίζει έτσι την αυτοπροβολή των δασκάλων που υπηρετούσαν τους νεόπλουτους αστούς και ταυτόχρονα δείχνει πόσο κεντρική θέση είχε ο χορός στην αγωγή των ευγενών του 17ου αιώνα.

Molière (2010). Le Bourgeois gentilhomme. In G. Forestier & C. Bourqui (Éd.), Œuvres complètes, t. II. Paris: Gallimard (Bibliothèque de la Pléiade).

Quote Icon

Στόχος του δασκάλου (χορού) δεν είναι μόνο να μεταδώσει πληροφορίες που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση στον μαθητή αλλά και να αναπτύξει την προσωπικότητά του και να τον προκαλέσει να κάνει το καλύτερο δυνατό. Αυτό προϋποθέτει αρχικά την αυτόνομη φάση της κινητικής μάθησης, στη συνέχεια τη φαντασιακή αντίδραση και τελικά, τον διερευνητικό τρόπο των χορολογικών μεθόδων.

Η Marion Gough [Μάριον Γκοφ] αντιλαμβάνεται τον χοροδιδάσκαλο / τη χοροδιδασκάλισσα ως καταλύτη της μάθησης στη δημιουργική διδασκαλία του χορού. Η διαδικασία προχωρά σε στάδια: από την αυτόνομη κινητική μάθηση στη φαντασιακή ανταπόκριση και από εκεί στη διερευνητική προσέγγιση των χορολογικών μεθόδων. Έτσι, η μετάδοση της χορευτικής γνώσης συνδέεται με την ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή / της μαθήτριας.

Gough, M. (2008). Γνωριμία με τον χορό: Οδηγός δημιουργικής διδασκαλίας για τον έντεχνο χορό (μτφρ. & επιστ. επιμ. Κ. Σαβράμη). Αθήνα: Dian, σ. 25

Quote Icon

"Success as a dance teacher can come in many forms: opening one's own private studio, cultivating a fantastic public school dance program, or working for a prestigious conservatory or dance company. Dance teachers might also choose to work with nonprofit organizations as nonprofit artists, or acquire additional training and education to become dance therapists."


«Η επιτυχία ενός χοροδιδασκάλου / μιας χοροδιδασκάλισσας μπορεί να λάβει πολλές μορφές: να ανοίξει το δικό του / το δικό της ιδιωτικό στούντιο, να αναπτύξει ένα εξαιρετικό πρόγραμμα χορού σε δημόσιο σχολείο ή να εργαστεί σε μια επαγγελματική σχολή χορού υψηλού κύρους ή σε μια χορευτική ομάδα. Οι χοροδιδάσκαλοι / οι χοροδιδασκάλισσες μπορούν επίσης να επιλέξουν να συνεργαστούν με μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ως καλλιτέχνες / καλλιτέχνιδες ή να αποκτήσουν πρόσθετη κατάρτιση και εκπαίδευση, ώστε να γίνουν χοροθεραπευτές / χοροθεραπεύτριες».

Ο επαγγελματικός οδηγός του Berklee College of Music [Κολλέγιο Μουσικής Μπέρκλη] καταγράφει τις σύγχρονες επαγγελματικές διεξόδους του χοροδιδασκάλου / της χοροδιδασκάλισσας: την ιδιωτική σχολή, τη γενική εκπαίδευση, τις χορευτικές ομάδες, τον μη κερδοσκοπικό τομέα και τη χοροθεραπεία. Από αυτές τις διεξόδους φαίνεται ότι το επάγγελμα έχει απλωθεί από την καλλιτεχνική κατάρτιση στην εκπαίδευση, στην κοινότητα και στη θεραπεία.

Berklee College of Music (χ.χ.). Dance Teacher. Careers in Music. www.berklee.edu... (πρόσβαση: 8 Οκτωβρίου 2026).

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Προωθητικό βίντεο της Opéra de Vichy (2023) για τον Αρχοντοχωριάτη [Le Bourgeois gentilhomme]…

Προωθητικό βίντεο για το πρόγραμμα κατάρτισης χοροδιδασκάλων της Royal Academy of Dance [Βασιλική Ακαδημία Χορού],…

Μάθημα προκαταρκτικού μπαλέτου [Pre Ballet 1] για παιδιά 5-6 ετών στη Joffrey Ballet School [Σχολή…

Η Μεξικανή χορεύτρια, χορογράφος και χοροδιδασκάλισσα Yeri Anarika Vargas Sánchez [Γιέρι Ανάρικα Βάργκας Σάντσες] που…

Μάθημα σύγχρονου χορού προχωρημένου επιπέδου για άτομα άνω των 16 ετών στο DanceXchange [Ντανς Έξτσεϊντζ]…

Η χοροδιδασκάλισσα Lydia Grant [Λύντια Γκραντ], την οποία ερμήνευσε η Debbie Allen [Ντέμπυ Άλλεν],…

Ο Patrick Swayze [Πάτρικ Σουέυζι] ως Johnny Castle [Τζόνυ Κάσλ], χοροδιδάσκαλος στο πρόγραμμα ψυχαγωγίας ενός…

Ο Spike Jonze [Σπάικ Τζονζ], με το ψευδώνυμο Richard Koufey [Ρίτσαρντ Κούφεϋ], υποδύεται τον…

Η τραγουδίστρια και χορογράφος Paula Abdul [Πώλα Άμπντουλ] διδάσκει τα βήματα του "Straight Up" [«Στα…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Ο θεατρικός συγγραφέας William Wycherley [Ουίλλιαμ Ουίτσερλυ] σε χαρακτικό (μεζοτίντα) του John Smith [Τζων Σμιθ]

Pietro Longhi [Πιέτρο Λόνγκι], La lezione di danza [Το μάθημα χορού] (περ.…

Edgar Degas [Εντγκάρ Ντεγκά], La classe de danse [Το μάθημα χορού] (1874),…

Η Δόρα Στράτου (1903-1988) ίδρυσε το 1953 το Θέατρο Ελληνικών Χορών και αφιέρωσε τη ζωή…

βασική

Andrzejewski, C. E. (2009). Toward a model of holistic dance teacher education. Journal of Dance Education, 9(1), 17-26. doi.org...

Arbeau, T. (1967). Orchesography (M. S. Evans, Trans.; introduction and notes by J. Sutton). New York: Dover. (Πρώτη έκδοση: Orchésographie, Langres: Jehan des Preyz, 1589)

Ashley, L. (2012). Dancing with Difference: Culturally Diverse Dances in Education. Rotterdam: Sense Publishers.

Benjamin, A. (2002). Making an Entrance: Theory and Practice for Disabled and Non-Disabled Dancers. London: Routledge.

Blasis, C. (1820). Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse. Milan: Beati et A. Tenenti.

Caroso, F. (1967). Il ballarino (facsimile of the 1581 Venice edition). New York: Broude Brothers. (Πρώτη έκδοση: Venezia: Francesco Ziletti, 1581)

Gough, M. (2008). Γνωριμία με τον χορό: Οδηγός δημιουργικής διδασκαλίας για τον έντεχνο χορό (μτφρ. & επιστ. επιμ. Κ. Σαβράμη). Αθήνα: Dian.

Guglielmo Ebreo da Pesaro (1993). De pratica seu arte tripudii: On the Practice or Art of Dancing (B. Sparti, Ed. & Trans.; poems trans. M. Sullivan). Oxford: Clarendon Press.

Kassing, G., & Jay, D. M. (2003). Dance Teaching Methods and Curriculum Design. Champaign, IL: Human Kinetics.

Laberge-Côté, L. (2018). The porous body: Cultivating malleability in traditional dance training. Journal of Dance & Somatic Practices, 10(1), 65-77. doi.org....

McCarthy-Brown, N. (2017). Dance Pedagogy for a Diverse World: Culturally Relevant Teaching in Theory, Research and Practice. Jefferson, NC: McFarland.

McCutchen, B. P. (2006). Teaching Dance as Art in Education. Champaign, IL: Human Kinetics.

McFee, G. (2004). The Concept of Dance Education (expanded ed.). Eastbourne: Pageantry Press.

Nevile, J. (2004). The Eloquent Body: Dance and Humanist Culture in Fifteenth-Century Italy. Bloomington: Indiana University Press.

Noverre, J.-G. (1966). Letters on Dancing and Ballets (C. W. Beaumont, Trans., from the revised and enlarged edition, St Petersburg, 1803). Brooklyn, NY: Dance Horizons. (Πρώτη έκδοση: Lettres sur la danse, et sur les ballets, Stuttgart & Lyon: Aimé Delaroche, 1760)

Rameau, P. (1725). Le Maître à danser. Paris: Jean Villette.

Rustad, H., & Skreiberg, M. (2016). Dance teacher educators' identity. Nordic Journal of Dance, 7(2), 4-15. www.nordicjournalofdance.com...

Sanders, L. (Ed.) (2016). Dance Teaching and Learning: Shaping Practice (3rd rev. ed.). London: One Dance UK.

Shapiro, S. B. (1998). Pedagogy and the Politics of the Body: A Critical Praxis. New York: Garland Publishing.

Sööt, A., & Viskus, E. (2013). Teaching dance in the 21st century: A literature review. The European Journal of Social & Behavioural Sciences, 7(4), 624-640. doi.org...

Vaganova, A. (1969). Basic Principles of Classical Ballet: Russian Ballet Technique (A. Chujoy, Trans.). New York: Dover.

Μπαρμπούση, Β. (2014). Η τέχνη του χορού στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα. Σχολή Πράτσικα: Ιδεολογία, πράξη, αισθητική. Αθήνα: Gutenberg.

συμπληρωματική

Cohen, S. J. (Ed.) (1998). International Encyclopedia of Dance (6 vols). New York: Oxford University Press.

Craine, D., & Mackrell, J. (2010). The Oxford Dictionary of Dance (2nd ed.). Oxford: Oxford University Press.

Fleming, M., Bresler, L., & O'Toole, J. (Eds) (2015). The Routledge International Handbook of the Arts and Education. London: Routledge.

Morrison, S. (2016). Bolshoi Confidential: Secrets of the Russian Ballet from the Rule of the Tsars to Today. New York: Liveright.

Nevile, J. (2007). The early dance manuals and the structure of ballet: A basis for Italian, French and English ballet. In M. Kant (Ed.), The Cambridge Companion to Ballet, pp. 9-18. Cambridge: Cambridge University Press.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. χοροδιδάσκαλος, χοροδιδασκάλισσα. Ανακτήθηκε από https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/χοροδιδάσκαλος--χοροδιδασκάλισσα

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «χοροδιδάσκαλος, χοροδιδασκάλισσα». Ανακτήθηκε 24 October 2026. https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/χοροδιδάσκαλος--χοροδιδασκάλισσα.

MLA

«χοροδιδάσκαλος, χοροδιδασκάλισσα». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 24 October 2026, https://thymele-project.uop.gr/laravel/website/lemmas/χοροδιδάσκαλος--χοροδιδασκάλισσα.

1344